witamy na stronie MZSP

Michalicki Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych
im. Ks. Bronisława Markiewicza

Jestes tutaj: Strona główna > Poszkole > Poszkole


Menu główne

 

E-learning

Mapa artykułu:

1. Skuteczne środowisko on-line
2. Wady i zalety
3. Podejścia pedagogiczne do ucznia
4. Sposoby wymiany informacji
5. E-ocena
6. E-studia oraz kursy

elearning

E-learning jest to forma nauczania w którym wykorzystuje się sieci komputerowe i Internet, czyli zajęcia oraz nauka odbywają się za pomocą komputera i/lub Internetu. Dzięki e-learningowi możemy ukończyć kurs a nawet uzyskać dyplom świadczący o wyższym wykształceniu bez wychodzenia z domu korzystając jedynie z komputera. Taka forma nauczania może także służyć uzupełniająco podczas tradycyjnego procesu nauczania (np. szkoła średnia).

Sama nazwa e-learning odnosi się do elektronicznej formy zdobywania wiedzy, otwiera znacznie szersze możliwości w odniesieniu do tradycyjnych form nauczania czy kursów. Jest on bardziej elastyczną formą nauki, pozwala na wybór interesującego nas materiału i co przede wszystkim nie narzuca tempa pracy co jest dla niektórych problemem jeśli chodzi o konwencjonalne zajęcia.
Coraz więcej szkół wszelkiego typu, zaczynając od podstawowych kończąc na wyższych oferuje przez Internet wybrane programy dyplomowe w wielu dziedzinach i poziomach.   Jeśli chodzi o studia to z reguły studenci są zobowiązani do uczęszczania fizycznie na część zajeść a druga część jest dostępna jedynie w formie elektronicznej.

E-learning odnosi się także do stron internetowych poświęconych edukacji czyli udostępniających scenariusze lekcji czy interaktywne ćwiczenia dla uczniów. Wykorzystuję się   go także w biznesie przy procesie szkolenia pracowników on-line co jest korzystne dla obu stron zarówno finansowo jak i jeśli chodzi o czas trwania oraz dostępność.


Tworzenie skutecznego środowiska nauczania online

Fundamentem każdego kursu który ma w prosty i przyjazny sposób przekazać wiedzę potencjalnemu e-uczniowi musi powstać on według następujących zasad:

  • Znajomość współuczestników danego kursu
  • Kurs musi mieć jasno sprecyzowane cele oraz zaznajomienie z nimi uczestników
  • Odpowiednie opracowanie graficzne kursu. Powinien on w jak największy sposób ułatwiać nawigacje oraz samą naukę. Trzeba pamiętać także o realnych możliwościach kursanta takich jak np. znajomość komputera. Przy zamieszczaniu jakichkolwiek plików multimedialnych czy linków do stron internetowych należy także wziąść pod uwagę ograniczenia sprzętowe.
  • Stworzenie środowiska umożliwiającego dopasowanie interfejsu do indywidualnych potrzeb kursanta, jego potrzeb, zainteresowań oraz priorytetów.
  • Możliwość umieszczenia interfejsu dostępu do serwisu technicznego aby zapewnić możliwość szkolenia dla różnych grup oraz nawet ich prowadzących.
  • Tworzenie listy zasobów z których się korzystało przy tworzeniu danego kursu, tak aby można było bez problemów poszerzać swoje wiadomości.
  • Stała aktualność kursu


Zalety e-learningu

  • Ruchomy czas pracy, wygoda uczniów.
  • Lepsze możliwości indywidualnego dostosowania do potrzeb uczniów.
  • Możliwość nauki we własnym tempie pracy
  • Niskie koszty w szczególności dla osób zlecających naukę
  • Brak presji wywieranej przez inne osoby, większa przyswajalność informacji w mniejszym czasie
  • Nadzorowanie postępów uczniów on-line

 

 

Podejścia pedagogiczne do ucznia

Nauczanie techniką elektroniczną niesie pewne ograniczenia związane z podejściem pedagogicznym do ucznia. Nie mamy nad nim takiej kontroli jak choćby nauczyciel w szkole. Istnieją cztery podejścia pedagogiczne które mają zastosowanie w e-learningu które znacząco wpływają na obiór informacji przez ucznia:

  • Kognitywizm skupia się zarówno na procesie kognitywnym w uczeniu się jak i na działaniu mózgu
  • Emocjonalizm skupia się na emocjonalnych aspektach uczenia się, takich jak motywacja, zaangażowanie, zabawa, itd.
  • Behawioryzm skupia się na umiejętnościach i behawioralnych rezultatach procesu uczenia się np. odgrywanie ról, zastosowanie (wiedzy?) w warunkach środowiska pracy
  • Kontekstualizm skupia się na środowiskowych i społecznych aspektach, które magą stymulować proces uczenia się, takich jak kontakty międzyludzkie, wspólne szukanie rozwiązań oraz znaczenie wsparcia kolegów i pracy pod presją


Sposoby wymiany informacji

Istnieją dwie techniki komunikacji:

  • Synchroniczne - Technika ta polega na jednoczesnym spodkaniu się w jednym miejscu wszystkich uczestników danego kursu na np. zajęciach wirtualnych
  • Asynchroniczne - blogi, wikipedie, fora dyskusyjne. Indywidualne przyswajanie wiedzy


E-oceny

Wspomagany komputerowo system oceny (czyli e-ocena) obejmuje testy on-line wielokrotnego wyboru jak i bardziej zaawansowane formy weryfikowania wiedzy ucznia. Coraz bardziej popularne stają się prace pisemne on-line nad którymi egzaminator np. podczas egzaminu cały czas ma wgląd do pracy ucznia.



E-studia, kursy

E-learning daje nam spore możliwości nauki nie wychodząc z domu. Nauka przez internet może być równie skuteczna (a nawet bardziej) od chodzenia na uczelnie, na wyklady czy lekcje w szkole.
Oto przykładowe strony Ośrodków Kształcących na Odległość po których można uzyskać dyplom naukowy:

http://www.okno.pw.edu.pl/index.php
http://www.e-learning.pwsz.krosno.pl/

E-learning oprócz szkolnictwa ma jeszcze zastosowanie w wielu dziedzinach kształcenia np. pracowników

http://www.wiedzanet.pl/
http://edustacja.pl/pl/e_learning.php


Co to jest blended learning?


Coraz większe uznanie zdobywają szkolenia blended learning. Co to takiego i dlaczego akurat ten rodzaj szkoleń jest uznawany za efektywny? Blended learning oznacza w języku angielskim szkolenie mieszane. Jest to szkolenie tzw. tradycyjne, w którym uczestnicy pracują w sali szkoleniowej razem z trenerem, poszerzone o szkolenie e-learningowe, które daje możliwość uatrakcyjnienia przekazywanych treści dzięki Internetowi. Idea blended learning polega zatem na współistnieniu dostępnych metod w jednym programie szkoleniowym przy jednoczesnym wykorzystaniu wszystkich zalet i zniwelowaniu wad obu metod. Optymalny wybór metod w stosunku do realizacji celu szkolenia pozwala zwiększyć skuteczność i nierzadko zmniejszyć koszty szkolenia.


Tryby szkolenia blended learning


Szkolenie blended learning odbywa się czterech podstawowych trybach: samonauczaniu kierowanym, trybie synchronicznym, stacjonarnym i asynchronicznym.

  • samonauczaniu kierowanym nie ma komunikacji między trenerem a uczestnikiem. Trener pełni jedynie rolę przewodnika, który udostępnia uczestnikom materiały do samodzielnej nauki. Uczestnik natomiast uczy się z materiałów drukowanych i treści multimedialnych. Zaletą takiego szkolenia jest to, że uczestnik może uczyć się, kiedy chce oraz, co ważne szczególnie w przypadku osób niepełnosprawnych, w swoim własnym tempie; może sam decydować, ile czasu chce poświęcić poszczególnym partiom szkolenia. Materiały w tym trybie są dostępne także po zakończeniu szkolenia. Zaletą jest też to, że koszty szkolenia są stosunkowo niewielkie. Do wad można zaliczyć niską motywację do samodzielnej pracy, jeśli wysiłki nie spotykają się z docenieniem. Wymagana jest też duża samodyscyplina kursanta. Uczestnik może się zgubić w materiale i nie uzyskać od nikogo pomocy.
  • Nauczanie synchroniczne charakteryzuje się komunikacją między trenerem a uczestnikiem w tym samym czasie. Trener porozumiewa się z uczestnikami bezpośrednio przez czat czy wideokonferencję, a uczestnik może w czasie rzeczywistym uzyskać wyjaśnienia. Zaletą tego trybu szkolenia jest szybki odzew (uczestnicy podczas rozmowy przez skype’a czy na czacie mogą rozwiać swoje wątpliwości), obie strony nie muszą być w tym samym miejscu, czas trwania zajęć może być elastyczny. Trener i uczestnik muszą być w tym samym czasie zalogowani do systemu i termin zajęć musi być wcześniej uzgodniony. Barierą mogą być szybkie, stabilne łącza internetowe wymagane w przypadku wideokonferencji.
  • Podczas zajęć stacjonarnych moderator jest w pełnym kontakcie werbalnym i niewerbalnym z uczestnikiem. Pracuje z grupą w sali szkoleniowej i w pełni kontroluje jej postępy, a uczestnik ćwiczy pod okiem trenera. Są to oczywiście zalety, do których można dodać jeszcze to, że cała grupa może się integrować. Trener na zajęciach stacjonarnych może kształtować przebieg zajęć na bieżąco, ma przy tym największy wpływ na uczestników. Wady to przede wszystkim konieczność: przebywania całej grupy równocześnie w jednym miejscu, uczestniczenia w tym samym szkoleniu i pracy w tym samym tempie oraz wysoki koszt obejmujący dojazdy, hotele oraz wynajęcie sali.
  • Na zajęciach asynchronicznych komunikacja obu stron przebiega w różnym czasie. Trener zadaje zadania, rozwija dyskusje, komentuje otrzymane prace itp. Uczestnik otrzymuje informację zwrotną od trenera z opóźnieniem. Zaletą jest w tym przypadku brak wymaganej obecności dwóch stron w jednym czasie, duża ilość czasu na przemyślenie i opracowanie swojego komunikatu oraz możliwość porządkowania przebiegu komunikacji za pomocą narzędzi internetowych (wątków dyskusji, wydzielenia miejsca na zadania, FAQ). Do wad można zaliczyć powolną komunikację i opóźnienia w otrzymywaniu informacji zwrotnej, które mogą demotywować uczestnika.

Blended learning daje możliwość stosowania różnych środków, by zrealizować cele nauczania. Używając różnych narzędzi (środków technicznych) oraz wprowadzając dostępne środki dydaktyczne, można optymalnie wykorzystać je do realizacji szkolenia:


Tab. 1. Dostępne środki dydaktyczne i techniczne w blended learning

 

Środki dydaktyczne:

Środki techniczne:

prezentacja
miniwykład
kierowanie odkrywanie
często zadawane pytania
miniprojekty
konsultacjeanaliza przypadku

samouczek multimedialny
wideokonferencja
forum dyskusyjne
Wiki
poczta elektroniczna
warsztaty stacjonarne


Załóżmy, że prowadzący szkolenie chce zamieścić FAQ, czyli stworzyć listę najczęściej zadawanych pytań. Przy szkoleniu e-learningowym ma wiele możliwości. Może założyć listę dyskusyjną dla konkretnej grupy lub konkretnego wątku, gdzie uczestnicy mogliby swobodnie zadawać pytania, a prowadzący natychmiast na nie odpowiadać. Inną opcją byłoby uruchomienie dokumentu w technologii Wiki. Usprawniłoby to edycję wspólnie tworzonego dokumentu, wpływając na jego spójność i aktualność. Podobnie jak w poprzednim przypadku, uczestnicy mogliby zadawać pytania, a prowadzący odpowiadałby na nie lub zachęcał do tego uczestników (następnie komentowałby odpowiedzi i redagował finalną wersję dokumentu). Dzięki zastosowaniu działów w dokumencie Wiki konkretne pytania przynależą do określonego tematu. Po szkoleniu uczestnicy mieliby ciągle aktualny dokument on-line. Innym sposobem na stworzenie FAQ może być zadawanie pytań w e-mailach. Prowadzący zbierałby je i wraz z odpowiedziami rozsyłał do odbiorców albo umieszczał na platformie.


Realizacja szkolenia blended learning


Szkolenie blended learning powinno być realizowane w określonym porządku. Poniższy rysunek przedstawia fazy realizacji szkolenia blended learning. Wyraźnie jest zaznaczony początek cyklu szkoleniowego i jego koniec. Środkowa część może być powtarzana wielokrotnie. Litera T oznacza zajęcia stacjonarne, litera E natomiast odwołuje się do szkoleń e-learningowych.


Proces realizacji szkolenia

Rys. 1. Proces realizacji szkolenia


Pierwsza faza szkolenia jest realizowana w formie stacjonarnej (organizacja grup). Uczestnicy poznają się z trenerem, dostają informacje, jak będzie przebiegać dalsza praca podczas szkolenia. Osoba prowadząca ma szansę upewnić się, że wszyscy potrafią korzystać z materiałów zamieszczonych na platformie e-learningowej. Faza ta jest o tyle istotna, że uczestnicy, którzy nie nawykli do nauki zdalnej, mogą nadrobić swoje braki. Znaczące jest też zintegrowanie grupy, co znacznie ułatwia późniejsze, także zdalne, kontakty. Kolejna faza to zdobywanie wiadomości, jest ona realizowana na platformie. Podczas tej fazy kursanci zdobywają wiadomości, pytają o niejasne dla nich kwestie i budują zasób wiedzy potrzebnej do praktycznego zastosowania. Często wykonują także proste zadania. Uczestnicy mogą uczyć się w swoim tempie i we własnym stylu. Po fazie zdobywania wiadomości następuje faza realizowana w formie stacjonarnej - zdobywanie umiejętności. Uczestnicy szkoleń spotykają się na zajęciach stacjonarnych po przygotowaniach w poprzedniej fazie, dzięki czemu ta część może mieć charakter warsztatów nakierowanych na praktyczne umiejętności. Trener ma szansę wykorzystać wszystkie zalety zajęć stacjonarnych, czyli kontakt werbalny i niewerbalny, silniejszą motywację uczestników i koncentrację na szkoleniu. Faza ta jest nieodzowna, szczególnie w przypadku szkoleń umiejętności miękkich, umiejętności osobistych itp., takich jak asertywność, budowanie pewności siebie, budowanie efektywnego zespołu czy skuteczna autoprezentacja. Kolejny etap to - znów realizowany na platformie - utrwalanie wiedzy. Uczestnik szkolenia nabył już nową wiedzę i zastosował ją w praktyce (musimy pamiętać, że dorośli nabywają wiedzę w konkretnym, praktycznym kontekście). Ma czas na nowe przemyślenia, wątpliwości, być może próby zastosowania zdobytej umiejętności w pracy. Ostatnim etapem jest ewaluacja i certyfikowanie. Odbywa się głównie w formie stacjonarnej, szczególnie jeśli szkolenie miało dłuższy charakter. W tym przypadku zakończenie może mieć uroczystą formę. Zakończenie i podsumowanie procesu edukacyjnego możę być połączone z egzaminami i certyfikowaniem uczestników. Po zakończeniu szkolenia, uczestnicy zwykle nadal mają dostęp do materiałów szkoleniowych w sieci i często również utrzymują kontakt z trenerem i grupą.


Projektowanie szkolenia


Pierwszy krok w projektowaniu szkolenia to przede wszystkim ustalanie koncepcji. Ważne jest określenie celu całego szkolenia i celów operacyjnych opisujących, jaką wiedzę i umiejętności uczestnik ma opanować po jego zakończeniu. Akademia PARP posłuży nam za przykład poprawnie przedstawionych celów:


Cele szkolenia
Rys. 2. Cele szkolenia


Oprócz tego powinniśmy ustalić wymagania dotyczące zaliczenia kolejnych modułów i całego szkolenia, zaprojektować sposoby realizacji zaliczeń (testy, zadania, projekty grupowe itp.) i jasno przedstawić je uczestnikom. Do tego punktu należą również opisy wymagań, terminy oraz sposób zaliczenia. Warto wprowadzić do systemu oceniania współpracę w zespole, która na rynku pracy jest coraz bardziej pożądana. W przypadku szkoleń blended learning rzeczą najważniejszą jest rozgraniczenie na to, co można zrealizować na szkoleniu tradycyjnym i na to, co można przekazać uczestnikom przez platformę e-learningową. Należy więc wyodrębnić materiał teoretyczny, czyli np. omówienia aktów prawnych, wszelkiego rodzaju informacje o systemach itd. i zamieścić go na platformie. Program, który nie może być zrealizowany teoretycznie, poprowadzimy w tradycyjny sposób, np. szkolenia z zakresu umiejętności miękkich. Można się zastanowić, czy przed rozpoczęciem szkolenia tradycyjnego nie przeprowadzić testu ze znajomości materiału. Wówczas będziemy mieć pewność, że uczestnicy opanowali wiedzę teoretyczną, dzięki czemu trener będzie mógł swobodnie odnosić się do informacji zamieszczonych na platformie.


Struktura szkolenia e-learning


Szkolenie e-learningowe powinno mieć swoją strukturę i zawierać podstawowe elementy, do których zalicza się:

  • Powitanie i zaprezentowanie tytułu szkolenia.
  • Krótka instrukcja dotycząca poruszania się po slajdach szkolenia - wystarczy, jeśli na jednym ekranie zostaną zebrane poszczególne elementy nawigacji z opisem, co się stanie po kliknięciu na daną ikonkę.
  • Wprowadzenie do tematu - powinno przedstawiać ogólne cele realizowanych działań, zwięźle opisywać materiał merytoryczny i przedstawiać jego strukturę, w miarę możliwości wskazywać, jak praktycznie można zastosować tę wiedzę (zob. rys. powyżej).
  • Zasadnicze treści nauczania - dobrze, jeśli materiał będzie podzielony na mniejsze części.
  • Podsumowanie - ważne, by odnosiło się do celu kursu i krótko, po każdym rozdziale oraz na koniec całego kursu, zbierało najważniejsze informacje w całość.
  • Część sprawdzająca - jest ważna dla uczestnika, ponieważ pozwala określić poziom przyswojenia materiału.
  • Dodatkowe zasoby umożliwiające pogłębienie treści podstawowych - dla osób, które wykazują gotowość do poszerzenia wiedzy ze względu na wysokie oczekiwania wobec kursu.

Punkt czwarty mówi, że całe szkolenie dobrze jest podzielić na moduły. Materiał wtedy jest ustrukturalizowany i łatwo się po nim poruszać, szczególnie jeśli program daje nam dodatkową możliwość przechodzenia do różnych modułów, do różnych lekcji w ramach modułów i do poszczególnych slajdów w ramach lekcji. Taką funkcję spełnia rozwijana lista, która znajduje się na dole ekranu w szkoleniu na platformie OSI CompuTrain:


Nawigacja pomiędzy ekranami
Rys. 3. Nawigacja pomiędzy ekranami


Korzystne dla uczestnika szkolenia jest odwoływanie się do wcześniej przestawionej wiedzy. Tworzymy tym samym skojarzenia i przypominamy treści, co służy lepszemu zapamiętaniu i rozumieniu. Starannie zaprojektowany materiał powinien uwzględniać możliwości multimedialne kursu, np. przedstawiać treści za pomocą wykresów, schematów i obrazów. Pamiętajmy: kurs e-learningowy bez grafiki jest nudny! Oprócz uatrakcyjnienia graficznego trzeba wziąć pod uwagę różne formy aktywności uczestników oraz tematów do dyskusji na forum. Wypowiadanie własnych opinii na zadany temat spowoduje utrwalenie treści. Podobne zadanie spełnią przygotowane co 2, 5 lub 10 ekranów (w zależności od nagromadzenia informacji) pytania i zadania (maksymalnie na dwóch slajdach) sprawdzające przyswojoną wiedzę. Informacja zwrotna o poprawności wykonania ćwiczenia powinna ukazać się na tym samym ekranie, co zadanie. Takie krótkie testy posłużą również do bieżącej samooceny uczestnika, jak i do oceny ucznia przez prowadzącego. Warto opracować materiały pomocnicze, takie jak: literatura podstawowa, literatura uzupełniająca, słownik pojęć kluczowych. Zadaniem trenera jest zaplanowanie pracy grupowej, zgodnie z wytycznymi różnych metod: metody problemowej, metody projektu, analizy przypadku, odgrywania ról, dyskusji. W realizacji tego zadania pomoże zaprojektowanie i wdrożenie koncepcji systemu komunikowania się grupy na platformie. W projektowaniu i produkcji ekranów szkolenia e-learningowego lub ogólnie tworzenia treści multimedialnych pomogą proste wytyczne:

  • nawigacja powinna być intuicyjna i uwzględniać logiczne powiązania,
  • komunikaty umieszczane w prezentacji powinny być proste i czytelne,
  • warto wprowadzić motyw przewodni,
  • rozmiar obiektów powinien być wyważony,
  • należy zapewnić użytkownikom pomoc techniczną i czas na testowanie,
  • trzeba określić sposób ewaluacji,
  • należy uważać na literówki,
  • nadmiar obiektów na stronie może być dekoncentrujący,
  • przydatne jest stosowanie diagramów,
  • czas ładowania powinien być relatywnie krótki,
  • czas trwania jednej lekcji nie powinien przekraczać 45 minut,
  • uwagę kursantów stymulują zróżnicowane bodźce,
  • elementy treści warto akcentować, by utrzymać uwagę słuchaczy,
  • warto stosować skojarzenia wizualne,
  • należy pamiętać, że dane odczytywane są od lewej do prawej i od góry do dołu,
  • obiekty umieszczone po stronie prawej stwarzają wrażenie większych,
  • linia biegnąca od lewego dolnego rogu do prawego górnego (wznosząca się) symbolizuje optymizm i odwrotnie,
  • powinno się unikać tworzenia zbitego jednolitego tekstu (zdania skupiać w krótkie akapity),
  • elementy większe, jaśniejsze, o intensywnych kolorach przyciągają uwagę, sprawiają wrażenie ważniejszych,
  • wykazy nie powinny przekraczać 6 pozycji,
  • wykresy maksymalnie do 7 kolumn,
  • tabele nie szersze niż 5 kolumn,
  • wykres kołowy maksymalnie powinien zawierać 7 wycinków,
  • bezszeryfowy krój pisma jest dużo czytelniejszy,
  • warto stosować tekst w nagłówkach o rozmiarze czcionki 28-36 pkt., a w części tekstowej 16-24 pkt.


Modele konstruowania szkoleń


W świecie szkoleń funkcjonują modele konstruowania programów szkoleniowych. Jednym z nich jest MES, czyli z angielskiego Module of Employable Skills - tzw. moduły umiejętności zawodowych. MES to metoda budowania programów edukacyjnych poprzez szczegółową analizę zadań realizowanych przez pracowników na swoich stanowiskach pracy. Analiza jest bardzo dokładna, pracochłonna i wymaga doświadczenia, jednak jej efekt to precyzyjnie zaplanowany proces szkoleniowy, który pozwala na bardzo efektywną i celową naukę. Metoda ta jest rekomendowana przez Międzynarodową Organizację Pracy.
Kolejny model pozwalający na dobre zaplanowanie szkolenia to mapy kompetencji. To efektywny sposób opisu kompetencji potrzebnych do wykonywania zadań przez pracownika pełniącego określone obowiązki zawodowe w organizacji. Zastosowanie tej metody może być świetną podstawą do analizy potrzeb konkretnych organizacji (na przykład metodą luk kompetencyjnych - Skills Gap Analysis). Metodę warto zastosować w organizacji, która nie ma precyzyjnego opisu umiejętności wymaganych na poszczególnych stanowiskach pracy. Przystępując do tworzenia takiej mapy, musimy sobie uzmysłowić, co to są kompetencje. Otóż kompetencja to zestawienie wiedzyumiejętności jej zastosowania oraz odpowiednich postaw wypływających z wyznawanych wartości. Do potrzeb szkoleniowych mapę powinniśmy konstruować na trzech poziomach: wiedzy, umiejętności i postaw. Dlatego też fragment naszej mapy kompetencji może wyglądać w ten sposób:


Mapa kompetencji trenera
Rys. 4. Mapa kompetencji trenera


Tworzenie treści e-learningowych do samodzielnej nauki


Tworzenie treści e-learningowych wymaga, oprócz wiedzy i umiejętności osoby prowadzącej i projektującej szkolenie, zaangażowania specjalistów z różnych dziedzin: autorów, ekspertów, metodyków, grafików, informatyków itd. Praca jednak nie pójdzie na marne, dobra metodyka nauczania pozwala bowiem zagwarantować, że szkolenie będzie perfekcyjne. Materiały do samodzielnej nauki muszą być tak przygotowane, by uwzględniały różne style uczenia się dorosłych, powinny zatem posługiwać się różnorodnymi środkami dydaktycznymi. Ponieważ uczestnik będzie z nich korzystać poza kontrolą trenera, muszą więc być na tyle atrakcyjne i angażujące, by utrzymać jego uwagę przez dłuższy czas. W tym celu można zastosować formy podawcze, czyli przekaz wiadomości za pomocą tekstu, dźwięku, obrazu i interakcji komputerowych. Na poniższym ekranie przykładowego kursu e-learningowego widzimy jedną z form podawczych.


 Forma podawcza - przykład 1
Rys. 5. Forma podawcza - przykład 1.


Realizacja interakcji komputerowej na omawianym ekranie przebiega w sposób bardzo intuicyjny dla użytkownika. W powyższej tabeli analizy SWOT przy kolejnych ćwiartkach znajdują się ikonki z literą „i”, które pulsują, jednocześnie sugerując, że pod tym mogą kryć się kolejne treści. I tak jest w istocie. Po najechaniu myszką na lewą stronę pokazuje się przykładowe zastosowanie analizy SWOT dla tej połowy tabeli. Tak samo dzieje się w przypadku „wejścia” na prawą stronę tabeli. Spójrzmy na rysunek:

Forma podawcza - przykład 2
Rys. 6. Forma podawcza - przykład 2.


Inne sposoby na urozmaicenie szkolenia to symulacje, czyli komputerowe interakcje dające uczestnikom przestrzeń na eksperymenty. Następny sposób to formy sprawdzająco-utrwalające. Są to proste quizy, zadania i pytania, pozwalające uczestnikowi na bieżąco utrwalać wiadomości, np. poprzez zadanie łączenia w pary. Poniższe dwa rysunki przestawiają przykładowe zastosowanie takiej zabawy. Na pierwszym rysunku z lewej strony widzimy cele nauczania, które musimy dopasować do pustych okienek po prawej stronie (odpowiednio do słów „wiedza”, „umiejętności” „postawy”). Jest to też dla czytelników tego artykułu szansa na sprawdzenie, czy dobrze zrozumieli, z czego składa się kompetencja.


Ćwiczenie łączenia w pary
Rys. 7. Ćwiczenie łączenia w pary


Po ułożeniu układanki klikamy na przycisk "Sprawdź". Pojawia się oczywiście poprawne rozwiązanie.

Ćwiczenie łączenia w pary
Rys. 8. Ćwiczenie łączenia w pary - rozwiązanie


Niezwykle skuteczną metodą szkolenia jest RPL (Role Playing Learning), czyli symulacja zachowań. Polega ona na postawieniu uczestnika szkolenia w konkretnej roli, np. obsługującego czytelnika. Wszystko dzieje się w rzeczywistości wirtualnej. Uczestnik podejmuje decyzje, które mają wpływ na dalsze zachowanie się aplikacji. Może on dzięki temu poznać konsekwencje swoich decyzji. RPL sprawdza się głównie na zajęciach z obsługi klienta, sprzedaży czy kształtowania umiejętności kierowniczych.
Dobrym rozwiązaniem jest zastosowanie zasady layering, czyli tworzenia warstw szkolenia. Layering to technika budowania treści nauczania zdalnego w sposób zapewniający odbiorcy samodzielne decydowanie o poziomie szczegółowości zapoznania się z tematem. Jego wybór może być kierowany potrzebami, zainteresowaniami lub wcześniej uzyskaną wiedzą. Pozwala to na utworzenie bardziej elastycznego szkolenia, dzięki czemu można w konsekwencji rozszerzyć grupę odbiorców. W praktyce layering oznacza takie rozmieszczenie materiału, by część poszerzonych treści była ukryta i możliwa do przejrzenia dopiero po kliknięciu lub najechaniu myszą na odpowiednie odnośniki albo odsyłała do treści znajdujących się w sieci (poza platformą e-learningową).
Inna metoda to ABL. W tym przypadku szkolenia nakierowane są na konkretną aktywność. Budowanie programu i treści szkolenia polega na poruszaniu się wokół jednej wybranej aktywności. Kursant ma za zadanie zrealizować konkretną aktywność (w formie zadania lub miniprojektu). Załóżmy, że jest to wykonanie prezentacji multimedialnej. Otrzymuje wiedzę, umiejętności, narzędzia i szablony niezbędne do jej realizacji. Jest to wielce praktyczny kontekst szkolenia i niezwykle motywujący uczestników. Proponuję jednak tę aktywność rozszerzyć, by jej temat brzmiał: wykonanie prezentacji multimedialnej na temat etapów wprowadzania nowej publikacji na rynek książki. Dopisanie drugiej części tematu pozwala uczestnikowi, oprócz uzyskania konkretnych umiejętności technicznych w postaci tworzenia prezentacji multimedialnych, na zdobycie wiedzy z zakresu jego dziedziny.

Źródło http://www.ebib.info/2009/104/a.php?cimoch

Moodle

MoodleO Moodle




MOODLE (Środowisko nauczania zdalnego za pomocą sieci teleinformatycznych) (pomysłodawca Martin Dougiamas - doktor nauk pedagogicznych). Głównym jego celem było stworzenie platformy, która uwzględnia aspekty pedagogiczne odwołujące się do nurtu: konstruktywizm. Konstruktywizm zakłada, że uczeń jest aktywnym podmiotem, który samodzielnie tworzy swój własny system wiedzy, korzystając z dostępnych mu źródeł informacji. Rola nauczyciela, obok motywowania i wspierania swoich podopiecznych, polega przede wszystkim na przydzielaniu zadań i formułowaniu pytań stanowiących dla uczniów problemy do rozwiązania. Rezultatem pracy to powstanie w umyśle uczącego się nowej wiedzy. Zgodnie z założeniami nurtu, wiedza konstruowana jest najefektywniej, kiedy mamy do czynienia z uczeniem się przez współprace. Jest to możliwe wtedy, kiedy uczeń pracuje w grupie i współdziała z innymi. Zaleta platformy e-learning-owej MOODLE jest to, iż począwszy od jej powstania, (1999 roku), jest ona stale modyfikowana i uzupełniana o nowe rozwiązania i narzędzia. Oprogramowanie platformy napisane jest w języku PHP i umożliwia użycie darmowych baz danych. Platformę MOODLE można zainstalować w dowolnym środowisko operacyjnym. Zgodnie z tymi założeniami platforma MOODLE zaopatrzona została w szereg narzędzi umożliwiających współprace: uczeń uczeń i uczeń nauczyciel. Do tych narzędzi należą: lekcje, głosowania, ankiety, czaty, dzienniki, fora, opisy, testy, słownik pojęć, warsztaty, Wiki, zadania i inne (obecnie dostępnych jest ponad 35 składowych kursu). Na dzień dzisiejszy do wspomagania kształcenia dany system wykorzystuje się w ponad 100 krajach świata, uczestniczy w nich ponad 1,6 mln użytkowników w około 160 tys. kursach.

Przykładowy schemat Moodle:

Schemat

Indywidualizacja nauczania:
1. Nauczyciel współdziała tylko z jednym uczniem.
2. Jeden uczeń współdziała tylko ze środkami nauczania.

Indywidualne podejście:
1. Nauczyciel współdziała z poszczególnymi uczniami według indywidualnego modelu, uwzględniając ich szczególne cechy.
2. Orientacja na indywidualne cechy uczącego się w kontakcie z nim.
3. Uwzględnienie indywidualnych cech uczącego się w procesie nauczania-uczenia się.


Tabela porównująca Moodle, publiczny system nauczania i nauczanie indywidualne


Lp. Zalety nauczania indywidualnego Warunki realizacji indywidualnego podejścia w nauczaniu tradycyjnym Indywidualizacja nauczania w kształceniu na odległość z wykorzystaniem systemu MOODLE
1. Pozwala całkowicie adaptować zawartość, metody i tempo naukowej działalności uczącego się do jego poziomu i możliwości Proces pracochłonny i trudny do zrealizowania w systemie tradycyjnym: klasowo lekcyjno przedmiotowym W systemie MOODLE zawartość, metody i tempo szkolnej działalności uczącego się można dostatecznie łatwo, szybko i efektywnie adaptować do jego poziomu i możliwości, dzięki giętkiemu systemowi ustawień i parametrów; można zmienić format kursu, strukturę, jego zawartość i stosowane metody
2. Pozwala śledzić każde działanie uczącego się i wykonywane operacje przy rozwiązywaniu konkretnych zadań Proces trudny, prawie niewykonalny dla realizacji w systemie tradycyjnym klasowo-lekcyjnym z powodu braku niezbędnych mechanizmów i narzędzi, jak również z powodu wciąż dużej liczby uczniów w jednej klasie W systemie MOODLE dostępne jest całe spektrum pożytecznych i efektywnych mechanizmów, pozwalających śledzić aktywność ucznia, jego osiągnięcia, realizacje tych lub innych zadań i odpowiedzi na testy, urzeczywistniać pełny monitoring pracy z danym kursem nauczania, co może pomóc w zbudowaniu i korekcji indywidualnej drogi nauczania danego uczącego się
3. Pozwala śledzić jego osiągnięcia od braku wiedzy do wiedzy. Proces śledzenia osiągnięć ucznia od braku wiedzy do wiedzy ma ograniczone możliwości Śledzenie osiągnięć ucznia w systemie MOODLE jest permanentne i wszechstronne, rezultaty mogą być przedstawione w różny sposób: w postaci tabeli, wykresu, w punktach, w procentach na tle poprzednich rezultatów danego ucznia albo na tle klasy
4. Pozwala wnosić w porę niezbędne korekcje do działalności, zarówno uczącego się, jak i nauczyciela Procedura jest bardzo utrudniona z powodu braku sprzężenia zwrotnego i współdziałania miedzy uczącym się a nauczycielem Dzięki giętkiej i elastycznej strukturze modułowej i koncepcji funkcjonowania, system MOODLE, opiera się na zasadach konstruktywizmu, uwzględniając i realizując idee pedagogiki kognitywnej i częściowo nauczania programowanego pozwala w każdej chwili wnosić niezbędne korekty do kursu, jak również do działalności zarówno uczącego się, jak i nauczyciela
5. Pozwala przysposabiać ich do wciąż zamieniającej sie, lecz kontrolowanej sytuacji ze strony nauczyciela oraz ucznia. Ten proces powinien był być ściśle związany ze stałym monitoringiem procesu nauczania uczenia sie i jego rezultatów, ich analizy, które w nauczaniu tradycyjnym osiągnięte praktycznie być nie może. W systemie istnieje obiektywny permanentny monitoring wszystkich odbywających sie procesów, tak na poziomie ucznia(ów), jak i na poziomie nauczyciela(i): logi, aktywność, długotrwałość sesji, rezultaty nauczania, komentarze ze strony nauczyciela, kolegów, wykorzystanie tych lub innych zasobów, narzędzi dla kontroli (samokontroli), prośba o pomoc do nauczyciela lub kolegów w grupie itd. w zależności od otrzymanych danych nauczyciel w każdej chwili może wnieść zmiany w proces nauczania-uczenia się

Filmik prezentujący Moodle

Mapa artykułu:

1. Atudor
2. Claroline
3. Docebo
4. OLAT
5. i-Study
6. Manhattan Virtual Classroom
7. Linki

elearning


ATudor

ATutor jest to open source'sowy system LCSM, posiada forum przypisywane do każdego kursu, czat do którego dostęp ma każdy użytkownik oraz system wiadomości prywatnych.
Jest bardzo prostym systemem posiadającym jedynie podstawową funkcjonalność. Zintegrowane w nim narzędzia nie dają użytkownikom wystarczających możliwości komunikacji. Możliwości tworzenia kursów są bardzo ograniczone



Caroline

Jest darmowa aplikacją opartą na PHP i MySQL umożliwiającą nauczycielom tworzenie i administrowanie kursami za pośrednictwem Internetu. Posiada polski interfejs. Posiada forum przypisywane do każdego kursu, czat do którego dostęp ma każdy użytkownik oraz system wiadomości prywatnych (tylko na linii nauczyciel-uczeń). Uczniowie są przydzielani do poszczególnych grup które mogą miedzy sobą nawiązywać kontakt na czacie.

 

 

Docebo

Jest to open-sourenc’owa platforma łącząca ze sobą system LMS oraz CMS, nie obsługuje on języka polskiego. Posiada forum przypisywane do każdego kursu, czat do którego dostęp ma każdy użytkownik oraz system wiadomości prywatnych. Jest ona bardzo rozbudowany dzięki czemu daje duże możliwości kursantom.

OLAT

OLAT to open-source'owy Learning Managment System stworzony w Szwajcarii.
Napisany został w całości w Javie i rozpowszechniany jest za darmo.
Program obsługuje język polski. Posiada forum przypisywane do każdego kursu, oraz system wiadomości prywatnych. Jest to platforma spełniająca wszelkie podstawowe wymagania. Posiada dostatecznie rozbudowany system komunikacji oraz odpowiednie narzędzia.



i-Study

i-Study jest platformą e-learningową stworzoną w oparciu o forum phpBB.
Platforma przeznaczona jest dla użytkowników angielsko i niemiecko języcznych. Posiada forum przypisywane do każdego kursu, czat do którego dostęp ma każdy użytkownik oraz system wiadomości prywatnych. Jest bardzo prostą platformą która oferuje proste a zarazem spełniające stawiane wobec niej wymagania. Jedynym minusem jest brak funkcjonalności.



Manhattan Virtual Classroom

Manhattan Virtual Classroom to course management system działający pod
systemam Linux i innymi systemami kompatybilnymi z Unixem. Posiada forum przypisywane do każdego kursu, czat do którego dostęp ma każdy użytkownik oraz system wiadomości prywatnych. Odróznia się od innych platform e-learningowych odmiennym podejściem do zagadnienia tworzenia kursów lecz te rozwiązania w pewnych przypadkach łączą się z pewnymi ograniczeniami przy tworzeniu kursów

Linki

www.atutor.ca
www.claroline.net
www.docebolms.org
www.i-study.de
www.olat.org/
www.manhattan.sourceforge.net/